Mövzu №0005

Fleetstock Akademiyası

Müasir Sənaye Texnologiyaları Seriyası

Mövzu №0005

İstehsal proseslərində sıxılmış qazların tələbə uyğunluğunun hesablanma metodologiyası

Hazırlayan: “Fleetstock” şirkətinin mühəndisləri

Nəşr: Fleetstock Akademiyası

Versiya: 1.0

⸻

Ön söz

Müasir sənaye müəssisələrində istehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması sıxılmış qaz sistemlərinin əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Xüsusilə sıxılmış hava pnevmatik idarəetmə sistemlərində, avtomatik istehsal xətlərində, sensor və aktuator mexanizmlərində əsas enerji mənbələrindən biri kimi geniş tətbiq edilir. Buna görə də sıxılmış qaz sistemlərinin tələbə uyğun layihələndirilməsi və hesablanması istehsalın fasiləsizliyi, texnoloji etibarlılığı və enerji səmərəliliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

⸻

1. Giriş

Sıxılmış qaz sistemləri müasir istehsal müəssisələrinin ayrılmaz hissəsidir. Onların düzgün hesablanması yalnız kompressor seçimi ilə məhdudlaşmır. Buraya qaz sərfiyyatının müəyyən edilməsi, kompressor məhsuldarlığının qiymətləndirilməsi, təzyiq itkilərinin hesablanması, qaz keyfiyyətinin təmin olunması və real vaxt monitorinqinin təşkili daxildir.

Bu metodoloji yanaşma istehsal proseslərinin dayanıqlı işləməsini, avadanlıqların etibarlılığını və enerji sərfiyyatının optimallaşdırılmasını təmin edir.

⸻

2. Məqsəd və vəzifələr

Məqsəd

İstehsal proseslərində istifadə olunan sıxılmış qaz sistemlərinin texnoloji tələblərə uyğunluğunun hesablanması metodologiyasını öyrənmək və avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri ilə inteqrasiyasını qiymətləndirmək.

Əsas vəzifələr

• Sıxılmış qaz sistemlərinin istehsaldakı rolunun araşdırılması;
• Pnevmatik avadanlıqların qaz tələbatının hesablanması;
• Kompressor məhsuldarlığının qiymətləndirilməsi;
• Təzyiq itkilərinin müəyyən edilməsi;
• Qaz keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi;
• Monitorinq və avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemlərinin tətbiqinin öyrənilməsi.

⸻

3. Sıxılmış qaz sisteminin istehsaldakı rolu

Sıxılmış hava pnevmatik sistemlərin əsas enerji mənbəyidir və aşağıdakı sahələrdə geniş istifadə olunur:

• Pnevmatik silindrlər;
• Pnevmatik klapanlar;
• Avtomatik idarəetmə sistemləri;
• Konveyer xətləri;
• Robotlaşdırılmış istehsal və qablaşdırma sistemləri.

Bu sistemlərin etibarlı işləməsi üçün tələb olunan təzyiq və hava sərfi fasiləsiz təmin edilməlidir.

⸻

4. Qaz tələbatının hesablanması

Sistem üzrə ümumi qaz sərfiyyatı bütün pnevmatik avadanlıqların hava sərflərinin cəmi əsasında müəyyən edilir.

Ümumi sərfiyyat:

Q = q₁ + q₂ + q₃ + … + qₙ

Burada:

• Q — ümumi qaz sərfiyyatı;
• qₙ — hər bir avadanlığın qaz sərfi.

Praktiki layihələndirmədə sistemin etibarlılığını təmin etmək məqsədilə 10–30 % ehtiyat əmsalı tətbiq edilir.

⸻

5. Kompressor məhsuldarlığının qiymətləndirilməsi

Kompressorun məhsuldarlığı istehsalın maksimal qaz tələbatını tam ödəməlidir.

Əsas prinsip:

Kompressor məhsuldarlığı ≥ Ümumi qaz tələbatı

Qeyri-kafi məhsuldarlıq aşağıdakı problemlərə səbəb olur:

• təzyiqin azalması;
• pnevmatik avadanlıqların qeyri-sabit işləməsi;
• avtomatlaşdırılmış proseslərin dayanması;
• məhsuldarlığın aşağı düşməsi.

⸻

6. Təzyiq itkilərinin hesablanması

Pnevmatik sistemlərin normal işləməsi üçün işçi təzyiq adətən 6–8 bar diapazonunda saxlanılır.

Real işçi təzyiqi aşağıdakı düsturla hesablanır:

P_real = P_mənbə − P_itki

Təzyiq itkilərinə təsir edən əsas amillər:

• boru xəttinin uzunluğu;
• borunun diametri;
• filtr və quruducular;
• paylayıcı şəbəkə;
• hava sızmaları.

⸻

7. Sıxılmış qazın keyfiyyət göstəriciləri

Sıxılmış qazın keyfiyyəti sistemin etibarlılığına birbaşa təsir göstərir.

Əsas göstəricilər:

• rütubət;
• yağ tərkibi;
• temperatur;
• mexaniki hissəciklər.

Filtrasiya və hava quruducu sistemlərinin düzgün seçilməsi pnevmatik avadanlıqların istismar müddətini artırır və nasazlıqları minimuma endirir.

⸻

8. Monitorinq və avtomatlaşdırılmış nəzarət

Müasir sənaye müəssisələrində sıxılmış qaz sistemləri aşağıdakı texnologiyalar vasitəsilə real vaxt rejimində izlənilir:

• təzyiq sensorları;
• axınölçən cihazlar;
• PLC idarəetmə sistemləri;
• SCADA monitorinq platformaları;
• ERP inteqrasiya sistemləri.

Toplanan məlumatlar sistemin səmərəliliyini qiymətləndirməyə və nasazlıqları erkən mərhələdə aşkar etməyə imkan verir.

⸻

9. Enerji səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi

Kompressor sistemlərində enerji sərfiyyatı aşağıdakı düsturla müəyyən edilir:

E = N × t

Burada:

• E — enerji sərfiyyatı (kWh);
• N — kompressorun gücü (kW);
• t — işləmə müddəti (saat).

Enerji səmərəliliyini artırmaq üçün aşağıdakı tədbirlər tövsiyə olunur:

• optimal işçi təzyiqinin seçilməsi;
• hava sızmalarının aradan qaldırılması;
• dəyişən sürətli (VSD) kompressorların tətbiqi;
• avtomatik idarəetmə sistemlərinin istifadəsi;
• mütəmadi enerji monitorinqinin aparılması.

⸻

Nəticə

İstehsal proseslərində sıxılmış qaz sistemlərinin tələbə uyğunluğunun hesablanması pnevmatik avadanlıqların qaz sərfiyyatının müəyyən edilməsinə, kompressor məhsuldarlığının düzgün seçilməsinə, təzyiq itkilərinin hesablanmasına, qaz keyfiyyətinin təmin olunmasına və real vaxt monitorinqinin təşkilinə əsaslanır.

Bu metodologiyanın tətbiqi istehsal proseslərinin fasiləsizliyini təmin edir, enerji itkilərini minimuma endirir, avadanlıqların etibarlılığını artırır və müəssisənin ümumi istehsal səmərəliliyini yüksəldir.

Fleetstock Akademiyası hesab edir ki, sıxılmış qaz sistemlərinin elmi əsaslarla hesablanması və rəqəmsal idarə olunması müasir sənaye müəssisələrinin texnoloji dayanıqlığının, enerji səmərəliliyinin və rəqabət qabiliyyətinin artırılmasının əsas şərtlərindən biridir.

Bizimlə əlaqə

Mob: (+994 77) 311 56 66

Tel: (+994 12) 347 93 06

E-mail: info@fleetstock.az

Web: www.fleetstock.az

Fleetstock Group